Verslag van de lezing over archeologisch onderzoek ‘Craenenbroeck’

BAD Lezing 4 april

Op basis van de aankondiging slaat de nieuwsgierigheid al toe. Als hier toch de oudste sporen van bewoning van Heiloo gevonden zijn! Ik fantaseerde en bezocht de lezing.

Verbeelding: Heiloo 4000 jaar geleden

Stel je eens voor: de eerste mensen op een zandduin die hooguit een paar meter boven de omgeving uitsteekt. Die omgeving is een strandvlakte, een open duingebied. Regelmatig overstroomd door de zee, misschien zelfs bij iedere vloed! Heiloo aan Zee!

Op de droge strandwal haArtist Impression irt Craenenbroek 01d je gelukkig grond onder de voeten. Veel ruimte is er niet. Hoe hebben die mensen toen geleefd? Een onderkomen van boomstammen, riet en plaggen. Wat grazende koetjes en schapen. Een akker bewerkt met een eergetouw en een veldje met rogge. Voor vers drinkwater moet een put worden gegraven. Het water rondom is brak. Het is niet zonder gevaar. Bij storm en hoogwater dreigt een ramp als alles zou overstromen. Bij een misoogst is er honger. Of nog erger, je moet je huis en haard verlaten ….

Jan de Koning is zelf betrokken geweest bij de opgravingen op locatie Craenenbroeck en kan als geen ander vertellen over zijn ervaringen en de uitkomsten. Eerst legt hij het wel en wee van de opgravingen uit. Veel overleg, er zijn immers kosten aan het onderzoek verbonden. Enkele aanwezigen hebben in 2013 hierbij ook een rol gespeeld.

Geen rijke oogst aan prachtige oeroude gebruiksvoorwerpen. Wel voldoende materialen voor archeologische datering en plaatsbepaling. Enthousiast vertelt Jan over het onderzoek en vooral het gevonden bouwwerk.

Wetenschap: unieke sporen

Jan de Koning noemt het archeologisch onderzoek Craenenbroeck,’ een nagenoeg vondstloze opgraving’, “het was mijn eerste aardewerkloze opgraving” (citaat).

DezeCraenebroek Onderzoek 02 opgraving is interessant genoeg zonder directe vondsten. Gevonden zijn enkele scherfjes en vuursteentjes die dienden als duimschrabbers, stukjes bot, pollen, pootafdrukken en “eergetouwkrassen”. Ook een complex patroon grondsporen: paalkuilen. Uiteindelijk wordt duidelijk dat het oude sporen zijn van één of twee boerderijen. De laatste is een herbouwde boerderij met een tweebeukige constructie. Er was daarbij sprake van een woon- en een stalgedeelte met een haardplaats.

Op de locatie van het huidige Heiloo stonden dus ooit – ca. 1950 voor Chr. – boerderijen op een duintje zand.

De grondsporen duiden op de oudste bekende nederzetting van dit deel van Kennemerland. Uniek voor Nederland. De oudste in vergelijking tot een dergelijke boerderij in Noordwijk.

Op grond van de datering wordt de nederzetting gekoppeld aan de klokbeker- en/of wikkeldraadcultuur, waarvan alleen bij Akersloot (Klein Dorregeest) een vindplaats bekend is. Landelijk zijn er wel klokbekervindplaatsen bekend, maar geen huisplattegronden van deze cultuur.

Vanuit de opgravingen bij Heiloo-Craenenbroeck spreken we dus misschien van een eerste plattegrond van de klokbekercultuur. In de veenlagen zijn namelijk meer dan 200 sporen gevonden.

De vindplaats bij Craenenbroeck is van belang voor de landelijke archeologie, voor Heiloo iets om trots op te zijn.

Voor meer informatie/ Bronnen:

Verslag

Wim Maan 15-04-2016